Okul Seçimi zor iş, çocuğunuzun aynı kültür ve aynı iklim içerisinde eğitim almasını istiyorsanız çocuğunuzun kişisel yetkinliklerini de bilerek aşağıda belirtilen kriterlerin tamamını değil ama pek çoğunu bulabileceğiniz okullar mevcut. Yeter ki zaman ayırın.
Okullar, çocukların ve gençlerin edindiği deneyimlerin geliştirilmesine fırsat tanıyan yaşam alanlarıdır. Bu yaşam alanını var eden öğretmen, öğrenci ve velilerdir. Okulun fiziksel olanaklarının azlığı ya da çokluğu önemli ise de velilerin okul seçiminde okulun nitelikli eğitim vermesi ve yabancı dil öğretimi en öne çıkan iki faktördür. Bunu okulun akademik kadrosu, geçmişi, güvenli oluşu izliyor.
Çocuğunuzu Geliştiren Okulu Seçin
Çocuğun gideceği okulun eve yakın ya da uzak olmasına, ulusal sınavlarda başarılı olmasına ya da sadece sınavları başarı ölçütü olarak almasına değil, anne babaların okul seçerken çocuklarının ihtiyaçlarını gözetmeleri önemlidir.
Özel okulların çok dilli bir dünya vatandaşı yetiştirmesi, sosyal etkinliklerin içeriğinin zengin ve çeşitli olması, yurtiçi ve yurt dışı projelerle öğrenci değişim programlarını kendi eğitim programlarına yansıtması gibi pek çok etkeni velilerin dikkate almaları önemlidir.
Rekabet Kaliteyi Artırmıyor
Türkiye’de son iki yılda özel okulculuğun eğitim sistemindeki payının %100 arttığını bu payın oransal olarak %3 lerden %7 lere çıktığını söylemek gerek. Bu artışın temelinde Devletin bu yönde aldığı bazı somut kararlar yatıyor. Özellikle Dershanelerin dönüşüm süreci ile özel okula dönüşme çabası ile yine bu çerçevede özel okulda okumak isteyenlere yönelik hazırlanan teşvik yasası ve yasal bazı düzenlemeler. Ama bunların hiçbirisi kaliteli bir eğitim kurumu olmaya yetmiyor, bu nedenle velilerin kendi ihtiyaçlarına değil çocuklarının ihtiyaçlarına / özelliklerine cevap verecek okulları iyi araştırmaları gerekiyor. Bu özellikler elbette Anaokulunda farklı, İlk ve Ortaokulda farklı Lisede farklı olabilir.
Örneğin anaokulu arayışında olan veliler daha çok çocuklarının rahat olmasını, kişisel gelişimleri ve sosyalleşme süreçlerini ön plana alan, akademik beklentileri olmayan olabilirse yabancı dil eğitimi veren okullara, kurumlara yöneliyorlar. Bu grupta diğer bir beklenti de anaokulunun devamı niteliğinde bir ilkokulu hatta ortaokulunun bulunması.
İlkokula başlayacak çocukları olan anne babalar ise daha çok 4 yıl çocuklarını okutacak okulun sürdürdüğü eğitim programlarını inceliyor, öğretmen özelliklerine odaklanıyor ve akademik olarak iyi bir eğitim vermesini önemsiyorlar.
Ortaokul ve liselere devam edecek çocuklar için birden fazla seçim kriterinden bahsedilebilir. Bunlar arasında akademik olarak başarılı olma, yabancı dil öğretimi konusundaki yüksek beklenti, iyi bir TEOG ve YGS/LYS başarısı, sosyal aktivitelerin çeşitliliği, yurt dışı eğitim olanaklarının varlığı gibi pek çok özellik okul seçimi için aranılan kriterlerden olabiliyor. Akademik başarısı iyi olan öğrencilerin velileri için ayrı bir tercih sebebi de eğitim kurumunun verdiği burs olanakları oluyor.
Okul seçimi
Okul seçimi konusunda aşağıda yer alan tüm kriterler çocuğunuzun her yönüyle doğru seçilmiş bir kurumda eğitilebilmesi için önemli birer değişkendir. Ancak her birini bir eğitim kurumunda bulabilmek de neredeyse olanaksızdır. Sizler çocuğunuzun özelliklerini bilerek ve bir öncelik sıralaması yaparak bu listeyi kendinize göre daraltabilir veya genişletebilirsiniz.
Her çocuk her okulda yapamaz
Her ailenin iyi okul kavramı birbirinden farklılık gösterir bu nedenle çocuğunuzun özelliklerini iyi bilmeli ve beklentilerinizle çocuğunuz özelliklerini eşleştirerek çocuğunuza uygun okul arayışı içerisinde olmalısınız. Kimi çocuk için sıkı disiplinli, akademik olarak öğrenciyi zorlayan ve destekleyen okullar tercih nedeni olabilirken kimi çocuk için de daha rahat, sosyal yönü geliştiren okullar daha uygun seçenekler olabilmektedir.
İyi okul iyi öğretmenlerle var olur
Bugün ülkemizde giderek bozulan eğitim sistemi ile özellikle büyük şehirlerde artan kaliteli eğitim sorunu, eğitim sistemine bütünsel bir gözle bakılmasını ve dönüşümü zorunlu kılıyor. İyi okul kavramı içerisinde de pek çok değişkenin yanında okul gibi okul ve öğretim kadrosunun yeterliliği ön plana çıkıyor. Bütün teknolojilerin aklı onu üreten/kullanan insanın aklıyla sınırlıdır. Öğretmenlerin yeterliliğini iyi araştırın, kurumsal kültüre sahip eğitim kurumları deneyimli eğitim kadrosunun değerini bilir ve kadro istikrarına önem verir. Öğretmenlerinin tümünün gerekli eğitim birikimine ve lisans ya da lisansüstü derecesine sahip olmaları önemlidir.
Veli okul işbirliği
Veli ile doğru şekilde ve doğru zamanda kurulan iletişim ve işbirliği kurulması bir okulun önemli artılarındandır. Sınırlarını ve sorumluluklarını bilerek gerçekleştirilecek bilgi alışverişleri öğrenci başarısını artıracak, güven ortamını pekiştirecek özelliklerdir. Gerektiği kadar açık ve şeffaf eğitim kurumu sorumlulukların eşit paylaşımını da beraberinde getirir.
İyi okul 21. yüzyıl temel becerilerini kazandırmalı
Eğitim dünyası bugünden yarına kazandırılması gerekli 21. yüzyıl temel becerilerinin neler olduğunu ve nasıl kazandırılacağını tartışıyor. Bu becerilerin; sorumluluk ve uyarlanabilirlik, iletişim becerileri, yaratıcılık ve entelektüel merak, eleştirel düşünme, bilgi ve medya okuryazarlığı becerileri, problemi tanımlama, formüle etme ve çözme, öz-yönelim ve sosyal sorumluluk kavramlarını kapsıyor.
Okulda yaşam devam ederken okul ziyaretleri yapın geç kalmayın
Anne babalara bu genel toplantıların yanında çocukları için düşündükleri okulları mutlaka ziyaret etmelerini ve yüz yüze bilgi almalarını önermekteyiz. Okul ziyaretlerini mümkün olduğunca okulda eğitim-öğretimin olduğu zamanlarda yapılması velilere mümkün olabildiğince her şeyi gözlemleme fırsatı vermektedir. İlk izleniminiz sizin için önemli bir ipucudur bu nedenle ayrıntıları kaçırmamaya çalışın.
Yabancı dil eğitimi,
Özellikle özel okul arayışında olan anne babaların tercihlerini etkileyen en önemli unsurlardan birisi çocuklarına okuma ve yazma düzeyinde yabancı dil becerisinin kazandırılmasıdır. Günümüzde artık 2. hatta 3. bir yabancı dilin öğretilmesi önemli bir ihtiyaca dönüşmüştür. Bu konuda yerli ya da yabancı okulların mezunlarının Orta Öğretimde ya da Üniversite düzeyinde hazırlık sınıflarını atlama yüzdeleri anne babalar için önemli bir referans olabilir.
Burs olanakları,
Günümüzde az sayıda da olsa başarılı öğrenciler için öğrenim hayatları boyunca ücretsiz okuma ya da eğitim ücretinin bir kısmının karşılandığı burs olanakları hemen hemen tüm özel okullarda geçerlidir. Özellikle ya ulusal sınavlarda elde edilen başarıya ya da kurumların kendi prosedürleri gereği gerçekleştirdikleri bursluluk sınavlarıyla öğrencileri kendilerine çekmeye çalışırlar. Anne babaların iyi eğitim olanakları olan bu kurumlarda çocuklarını okutabilmeleri için özel okulları sıkı takip etmelerini ve yapılıyorsa sınavlara sokmalarını (kurumsal anlamda güvenilir ve kaygı duymayacakları okulları tercih etmelidirler) öneririm.
Uluslararası işbirlikleri,
Bir okulun eğitimini uluslararası kriterler doğrultusunda işbirliklerine açıyor olması ve denetim süreçleriyle beraber farklı organizasyonların akreditasyonuna [(ECIS (Avrupa Uluslararası Okullar Birliği), Uluslararası Bakalorya Organizasyonu (International Baccalaureate Organization –IBO) v.b] da sahip olması önemlidir. Bu okulun öğrencilerine sunduğu geleceğe dönük vizyonunu da belirler. Öğrenci değişim programları, yurt içi ve yurt dışı proje ortaklıkları, eğitsel amaçlı geziler farklı toplumları ve kültürleri tanımak anlamına gelir ki bu da öğrencilerini 21. Yüzyıl becerilerine sahip kılmak anlamına gelir.
Sosyal etkinlikler,
Pek çok yaşanmış başarı öyküsünün bir yerinde okul yıllarında gerçekleştirilen sosyal ve sportif aktivite mutlaka yer alır. Okul, öğrenciyi akademik yönden geliştirmeyi hedeflerken spordan sanata her alanda beslemeli ve geliştirmelidir. Pek çok özel okul için tercih edilme sebebi olan sosyal ve sportif faaliyetlere yeterince zaman ayrılması ve bu etkinliklerin ücretli ya da ücretsiz oluşu gibi faktörler de velilerin okul seçimlerinde önemli bir yer tutmaktadır.
Eğitim teknolojilerinin kullanımı,
Özel okullar ile devlet okulları arasında hem program hem de eğitim araç gereçlerinin donanımı bakımından çok farklılıklar bulunmaktadır. Teknolojik sınıf donanımları, internet bağlantısı, akıllı tahta kullanımı gibi pek çok araç gereç eğitim ortamında öğrenme ve öğretme sürecini olumlu etkilemektedir. Bu tür donanımları okul ortamlarını gezdiğinizde görme şansınız bulunmaktadır.
Psikolojik Danışma hizmetleri
Psikolojik Danışma ve Rehberlik Servisi uzmanları öğrenci psikolojisinden hareket eden ve gelişim psikolojisinin uygulama alanlarından destek alan çalışmaları ile öğrenciyi tanıma, yönlendirme ve bilgi sunma çalışmalarıyla hem öğrenciye hem de veliye önemli hizmetler sunmaktadır. Her çocuk tekdir, özeldir ve biriciktir. Bu her anne baba için olduğu kadar okulun PDR uzmanlarının da benimsediği bir ilke olmalıdır. Okuldaki PDR uzmanlarının sayısı, alan mezunu olmaları, deneyimleri, ilgilendikleri öğrenci sayıları velilerin ilgi alanına girmelidir.
Kütüphane,
Kütüphane kullanımı teknolojinin gelişmesi ile zaman ve mekân sınırlarını zorlamaktadır. Bir yayına ulaşmak, aranılan bir kaynağa evden ulaşabilmek artık zor değil. Kitap, dergi, süreli yayınların sayısı ve yayınlarının ulaştığı kitle, bir okulun eğitime bakışını gösterir. Kütüphaneyi ziyaret etmeniz size bir fikir edinme fırsatı yaratacaktır.
Kamuoyu algısı
Bir eğitim kurumunun ismi farklı özellikleriyle kamuoyunda bir değer yaratır. Yaratılan bu algı eğer olumlu ise o kuruma güven duyulabilir. Geçmişi, başarıları, sosyal sorumluluk projeleri, kazandırdıkları bu algıyı besleyen durumlardır ve dünden bugüne elde edilmiş değildir.
TEOG ve YGS/LYS başarıları-üst öğrenime hazırlık
Bir üst programa hazırlık çalışmalarının profesyonelce yürütülmesi, akademik ve sosyal alanlarda danışmanlık hizmetlerinin bulunması, Ortaöğretime ve Yükseköğretime yönelik rehberlik hizmetlerinin kalitesi de okul seçiminde dikkat edeceğiniz kriterler arasında yer almalıdır. Özellikle MEB ve ÖSYM’nin her yıl yayınladığı veriler bir okulun öğrencilerinin Lise ya da Üniversite sınavlarında gösterdiği başarılar hakkında bilgi vermektedir. Titiz bir araştırma okulların verdiği bilgileri doğrulamak adına yeterli olacaktır.
Özel öğrencilere destek programları
Ülkemizde farklı ve özel öğrencilere yönelik çalışmalar yeterince gelişme alanı bulamamıştır. Pek çok okul yeni yeni üstün yetenekli çocukların gelişimleri ve eğitimleriyle ilgilenmeye başlamıştır. Özellikle özel okulların Psikolojik Danışma ve Rehberlik Servislerine bağlı çalışan destek birimler oluşturduğunu görmekteyiz. Bu birimler hem öğrenme güçlüğü olan öğrencilerle hem de üstün yetenekli çocuklarla çalışmaya başlamışlardır.
Anne babalar çocuklarının özel durumlarının farkında olmayabilirler. Okullar öğrencilerinin bu farklılıklarını görüp gerekli yönlendirmeleri yapmalıdırlar. Bu çabayı gösteren okulların öğrenci mutluluğuna ve başarısına artı katkı sağlayacağı bilinmelidir.
Son söz,
Okul Seçimi zor iş, çocuğunuzun aynı kültür ve aynı iklim içerisinde eğitim almasını istiyorsanız çocuğunuzun kişisel yetkinliklerini de bilerek yukarıda belirtilen kriterlerin tamamını değil ama pek çoğunu bulabileceğiniz okullar mevcut. Yeter ki zaman ayırın zaman.
Alpaslan Dartan
Özel Şişli Terakki Lise ve Fen Lisesi Müdür Yardımcısı
Türk Psikolojik Danışmanlar Derneği İstanbul Şube Başkanı
Bu yazı 28 Nisan Cuma günü Posta Gazetesi Özel Okullar Rehberi’nde yayımlanmıştır.
